“Ben dökmedim,” diyen çocuğun yanında ıslak bir masa ve devrilmiş bir bardak var. Başka bir gün “Bahçede ejderha gördüm” diye heyecanla anlatıyor. Bu iki cümle benzer görünse de farklı amaçlara hizmet edebilir. Okul öncesinde hayal kurmakla gerçek bir olayı anlatmak iç içe geçebilir. Okul çağında yanlışını gizlemek, kızılmasından korkmak veya bir görevin zor geldiğini söylemekten kaçınmak da etkili olabilir.

Bardak devrildiğinde bir çıkış yolu bırakın
Olanı biliyorsanız aynı soruyu tekrar tekrar sormayın. “Su dökülmüş. Beraber silelim. Bir dahaki sefere bardağı masanın ortasına koyalım” diyebilirsiniz. Çocuk sonra ne olduğunu anlatırsa “Bunu bana söylediğin için teşekkür ederim” deyin ve onarımı birlikte tamamlayın. Böylece dürüstçe konuşabileceğini ve hatanın ardından yapılacak bir iş olduğunu görür.
Hikâye, korku ve zor görevleri ayrı düşünün
Hayalî hikâyede “Ejderha hikâyende neler yaptı?” diye sorup oyuna katılabilirsiniz. Ödevini bitirdiğini söyleyip defteri boş bırakan çocukla ise sakin bir anda ilk soruya birlikte bakın. Neyi yapamadığını fark ederseniz, dürüstlük konuşmasının yanında o güçlüğe de yardım edebilirsiniz.
“Kötü çocuksun” veya “Sen yalancısın” gibi kimliğe dönük etiketlerden kaçının. Kendi yanlışınızı da kısa biçimde kabul edin. Yalanlar sıklaşıyor, ilişkileri belirgin biçimde zorluyor veya okul, dikkat ve duygularla ilgili başka güçlükler eşlik ediyorsa çocuk doktoru, okul rehberlik servisi veya ruh sağlığı uzmanıyla konuşun.
Sıkça sorulan sorular
Dört yaşındaki çocuğun abartılı hikâyeleri yalan mı?
Hayal ürünü hikâyeler bu yaşlarda yaygındır. Çocuk bazen kurduğu hikâyeyi gerçek olaydan ayırmakta zorlanabilir.
Doğruyu söyleyince sonuç kaldırılmalı mı?
Dürüstçe anlattığı için teşekkür edin. Yaşına uygun bir onarım gerekiyorsa, örneğin döküleni silmek, onu birlikte yapın.
Cezayı ağırlaştırmak işe yarar mı?
Sert tepkiler çocuğun hatasını gizlemesini kolaylaştırabilir. Sakin, açık ve olayla ilgili bir karşılık verin.
Okulla ne zaman konuşayım?
Ödevle veya okulda yaşananlarla ilgili tutarsızlık tekrarlıyorsa öğretmeninden somut gözlemler isteyin.
Ne zaman destek almalıyız?
Davranış sürekli hâle geliyor, ilişkileri etkiliyor veya başka güçlükleri gizliyorsa profesyonel görüş isteyin.
Kaynaklar
Türkçe · Deutsch · English · Français · 简体中文 · 日本語 · 한국어 · العربية

Bir yanıt yazın